Zomerg3m

De 3M-saga, een verhaal dat steeds onwaarschijnlijker proporties aanneemt, houdt de Vlaamse pers in de ban. Met dank aan enkele klokkenluidende milieu-inspecteurs, weten we nu dat milieuhandhaving in Vlaanderen meer illusie dan realiteit is. De milieu-inspecties kunnen onder andere door personeelstekort niet naar behoren functioneren, een trend die zich de laatste jaren nog meer heeft doorgezet. Rechter Jan Van den Berghe vat de situatie passend samen op de site van vrtNWS: “Het is voor bedrijven vaak “goedkoper om de norm niet na te leven dan een investering van miljoenen te moeten doen in bijvoorbeeld een zuiveringsinstallatie”. Pijnlijk. 

Ook in Zomergem beleven we momenteel ons eigen “3M verhaal”. Ook hier lapt een bedrijf zonder scrupules de geldende milieuwetgeving aan zijn laars, ook hier slagen de bevoegde overheden er niet in om de wet te handhaven. Wat is de waarde van arresten van de hoogste gerechtsinstanties van ons land, wat is de kracht van ministerieel vernietigde vergunningen, wanneer de handhaving achterwege blijft? Ook hier vat Van den Berghe passend samen: “Handhaving is een keten, en elke schakel moet sterk zijn, want de ketting is maar zo sterk als de zwakste schakel.” Een zwakte die handig wordt uitgebuit door het strategisch vernuft van de grote spelers in de agro-industrie. 

Hoe lang zullen dergelijke Far West toestanden nog getolereerd worden? Hoe lang zullen burgers nog tolereren dat hun leefomgeving – schijnbaar ongemerkt – steeds verder gedegradeerd wordt? Steeds verder weg van de tijd dat kanalen en rivieren nog dienden om te zwemmen, de tijd dat boerderijstof nog diende om de weerstand te versterken. Welke politicus toont de moed om zijn/haar nek uit te steken voor de levenskwaliteit van onze toekomstige generaties? Wie wordt de stem van iemand die niet spreken kan?

Milieuvergunning geweigerd door bevoegde minister. Onwettige exploitatie kippenkwekerij Spinhoutstraat Zomergem.

Minister Demir verklaarde de beroepen van actiecomité Liever Open Ruimte en de gemeente Lievegem tegen de milieuvergunning van het agro-industriële kippenbedrijf gegrond en weigerde de milieuvergunning. “De argumenten die we van in het begin op tafel legden, spelen een belangrijke rol in de beslissing van de minister,” zegt Katrien De Muynck, woordvoerder van actiecomité Liever Open Ruimte. “Geurhinder en de neerslag van stikstof worden nu eindelijk wel als relevant gezien. Dat is een doorbraak.”

Nieuwe provinciale politieke beslissing

Het dossier van de stedenbouwkundige vergunning werd teruggestuurd naar de Deputatie van Oost-Vlaanderen nadat de Raad voor Vergunningsbetwistingen op 1 april 2021 de stedenbouwkundige vergunning opnieuw had vernietigd. De Deputatie heeft op 15 juli 2021 de stedenbouwkundige vergunning toch weer verleend en negeert daarmee  – begrijpe wie begrijpen kan – voor de derde maal het negatief advies van de provinciale stedenbouwkundige ambtenaar, en voor de tweede maal het arrest van de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Van politieke beslissingen gesproken!

Mijlpaal

Het dossier van de milieuvergunning werd teruggestuurd naar de bevoegde Vlaamse minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme Zuhal Demir nadat de Raad van State op 26 februari 2021 de positieve beslissing van voormalig Minister Schauvliege vernietigde. Minister Demir verklaarde op 16 juli 2021 de beroepen gegrond en weigerde de milieuvergunning. De exploitatie in de Spinhoutstraat gebeurt momenteel onwettig aangezien de milieuvergunning ontbreekt.

“Dit is een nieuwe mijlpaal” meent Katrien De Muynck. “Een aantal van onze argumenten van het eerste uur, onder andere geurhinder en depositie van stikstof, werden eindelijk gehoord. Voor het eerst in dit dossier zitten politieke en rechterlijke macht op dezelfde lijn.”

Verdere stappen

Het actiecomité beraadt zich over verdere stappen. De exploitant kan de Beslissing van Minister Demir nog aanvechten bij de Raad van State. Het actiecomité kan voor de derde keer (!) de beslissing van de Provincie betwisten bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. “Tegelijk hopen we dat dit het einde is van meer dan 4 jaar onenigheid. We hopen dat de bevoegde overheden deze exploitatie beëindigen en een duurzame oplossing zoeken voor de betrokken exploitant. Tot nader order blijft dit een verhaal met alleen maar verliezers,” zegt De Muynck. 

Raad van State vernietigt milieuvergunning kippenbedrijf Spinhoutstraat

De Raad van State vernietigde op 26 februari 2021 de milieuvergunning van het agro-industriële kippenbedrijf in de Spinhoutstraat in Zomergem. “Hier hebben we voor gestreden, maar we voelen niet echt vreugde,” zegt Katrien De Muynck, woordvoerder van actiecomité Liever Open Ruimte. “Het arrest is wel een mijlpaal. Overal in Vlaanderen schreeuwt men om wettelijke duidelijkheid omtrent megastallen en agro-industriële installaties.”

“Na vier jaar juridische strijd zijn we wel opgelucht dat onze gegronde bezwaren eindelijk gehoord worden. En toch voelt het als een verhaal waar alleen maar verliezers zijn. Onze mooie gemeente en haar inwoners, die opnieuw een stuk van het typische open landschap zagen verloren gaan, want het bedrijf is ondertussen gebouwd. De grondgebonden landbouw, die door de komst van zo’n enorme agro-industriële installatie nogmaals minder ruimte heeft gekregen om aan echte “landbouw” te doen. Maar ook de betrokken pluimveehouder, die in onzekerheid terecht komt.”

“Het lijkt alsof het langverwachte antwoord van de Raad van State alleen maar meer vragen oproept. Wat komt er nu? Nog meer strijd? Hoe is dit zover kunnen komen terwijl er 173 bezwaarschriften waren en twee lopende beroepsprocedures bij de hoogste gerechtsinstanties van het land? En waarom moeten zovele actiecomités over heel Vlaanderen dezelfde strijd voeren tegen megastallen en de agro-industrie? We blijven rotsvast overtuigd van onze argumenten in dit dossier, zoals de vernietigende impact van de inplanting op het open landschap, de stikstofuitstoot in de regio en de verstoring van de reeds onder druk staande waterhuishouding en luchtkwaliteit, om er maar een paar te noemen. Het dossier komt nu op de tafel van Minister Demir terecht, die binnen een aantal maanden een besluit moet nemen.” 

Contact

christel.boone1@telenet.be, 0473 373233

Reeks over megastallen in De Standaard. Liever Open Ruimte ook aan het woord

Het laatste kippenstof is nog niet gaan liggen: zowel bij de Raad van State als bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen is er nog steeds een beroepsprocedure lopende. Laatstgenoemde komt nog in december voor, we houden jullie uiteraard op de hoogte.

Ondertussen attenderen we jullie graag op een 10-delige reeks rond megastallen die in De Standaard loopt sinds vorige zaterdag, en waar onze situatie gisteren (dinsdag) ook aan bod kwam. Je kan de bijdrage lezen via onderstaande link of via de pdf:

https://www.standaard.be/cnt/dmf20201130_05007015

Kippenkwekerij krijgt vergunning van deputatie. Buurt ontgoocheld door alweer een politieke beslissing

“We zijn superontgoocheld” zegt Katrien De Muynck, woordvoerder van Actiecomité Liever Open Ruimte. “Ondanks een vernietiging door de Raad voor Vergunningsbetwistingen en verschillende negatieve adviezen door provinciale ambtenaren, keurt de deputatie van de provincie Oost-Vlaanderen toch weer de vergunning goed voor de industriële kippenkwekerij in de Spinhoutstraat. Het gaat hier opnieuw om een politieke beslissing.”

Het actiecomité en de gemeente Lievegem kunnen nu terug naar de Raad voor Vergunningsbetwistingen om te pleiten voor de vernietiging van deze vergunning. We beraden ons over onze positie en rekenen er ook op dat de gemeente Lievegem haar verantwoordelijkheid opneemt.

“We moeten met deze beslissing en motivatie helaas constateren dat in dit dossier de verwachte ‘nieuwe wind’ in de deputatie uitblijft. Eigenlijk doet men identiek hetzelfde als de voorgangers: zonder enige langetermijnvisie en zonder grondige motivatie een beslissing nemen die nadelig is voor het landschap, het leefmilieu, de grondgebonden landbouwers én alle inwoners van Lievegem en de omliggende gemeentes. En dat opnieuw tegen het advies van de gemeente en de eigen ambtenaren in. Men ging nochtans voor een stijlbreuk, lazen we in het bestuursakkoord van de provincie. Hiervan is in dit dossier niets te merken. Men verleent opnieuw een vergunning en dit niet op basis van een objectieve analyse van deze vergunningsaanvraag vol hiaten, maar gewoon onder druk van de gekende lobbygroepen. We hadden gehoopt dat deze nieuwe deputatie hier eindelijk eens komaf zou mee maken, maar bleven als burger in de kou staan. Dit is een trieste dag voor de buurt, het leefmilieu en onze -tot voor kort- mooie open ruimte.”

In naam van het Actiecomité Liever Open Ruimte

Stedenbouwkundige vergunning kippenkwekerij vernietigd

“Het verweer van de gemeente Lievegem en ons actiecomité wierp zijn vruchten af”, zegt Katrien De Muynck, woordvoerder van actiecomité Liever Open Ruimte. De gemeente en het actiecomité gingen in beroep tegen de beslissing van de provincie om een stedenbouwkundige vergunning te verlenen aan de kippenkwekerij in de Spinhoutstraat. “We zijn opgelucht dat de Raad voor Vergunningsbetwistingen de toekenning van de stedenbouwkundige vergunning door de vorige deputatie heeft vernietigd. Het toont dat gezamenlijk verzet zeer zinvol is.”

“We hopen nu op het gezond verstand van de nieuwe deputatie,” zegt Katrien De Muynck. De nieuwe deputatie heeft nu vier maanden om een nieuwe beslissing te nemen. “Eenvoudig gezegd oordeelde de Raad dat de provincie Oost-Vlaanderen, zonder grondige motivatie, de vergunning toekende die de gemeente geweigerd had. We hebben hier altijd over gezegd dat deze beslissing te weinig gegrond was. Daar krijgen we nu gelijk in.”

Verdere strijd nodig

Het gevolg van deze beslissing is dat de kippenkweker zijn bedrijf voorlopig niet kan afwerken. “Dit is een kleine overwinning, maar biedt geen garantie op een goede afloop”, zegt De Muynck. “Dat betekent dat de gemeente en ons comité zullen moeten blijven vechten met juridische procedures. Ook de Raad van State moet zich nog uitspreken over de milieuvergunning.”

Nood aan Ruimtelijk Uitvoeringsplan

“We bedanken de gemeente voor hun niet aflatende steun in dit dossier. We verwachten nu snel de omzetting van de structuurplannen naar een Ruimtelijke Uitvoeringsplan door de gemeente. Dat is nodig om dit soort bedrijven in de toekomst te weren en het mooie, open landschap in onze gemeente te beschermen.”

Trieste getuigenis van falend Vlaams beleid

De industrie rukt op … en ons mooie landschap wordt vernietigd … een
trieste getuigenis van een falend Vlaams beleid … Met dank aan Minister
“op rust” Joke Schauvlieghe en Provincie Deputé “op pensioen” Alexander
Vercamer … waren ze maar een paar jaar eerder van het toneel verdwenen …

Graafwerken gestart, ondanks lopende procedures

Beste vrienden, medestanders en sympathisanten,

Zoals jullie misschien al gezien hebben, zijn de graafwerken ter hoogte van de kippenstal in de Spinhoutstraat gestart. Dit wil niet zeggen dat we de beroepsprocedures verloren hebben, beide procedures lopen nog. We betreuren dat de werken desondanks zijn begonnen en doen nog steeds al het mogelijke om het kostbare open landschap in onze gemeente te beschermen.

We vinden het belangrijk dat jullie ondanks deze jammerlijke evolutie toch op de hoogte blijven. Daarom vinden jullie hieronder de chronologie van de feiten. Alvast dank voor jullie niet aflatende steun.

Het buurtcomité/Actiecomité Liever Open Ruimte.

Datum Feit Status vergunningen
Milieu Stedenbouw
2016 Het kippenbedrijf van Dhr. W. in Sinaai krijgt een rode kaart in het kader van de nieuwe PAS wetgeving. Geen vergunningen aangevraagd
voorjaar 2017 Dhr. W. dient vergunningsaanvragen in bij de gemeente Zomergem (voor de bouw van een kippenstal van 80000 slachtkippen). Aangevraagd Aangevraagd
24/04/2017 Gemeente Zomergem geeft een negatief advies aan de Provincie Oost-Vlaanderen inzake het verlenen van de milieuvergunning. Aangevraagd Aangevraagd
03/07/2017 Gemeente Zomergem weigert de stedenbouwkundige vergunning. Aangevraagd Geweigerd
04/07/2017 Dhr. W. gaat in beroep bij de Provincie Oost-Vlaanderen tegen de beslissing van de gemeente tot het weigeren van de stedenbouwkundige vergunning. Aangevraagd Geweigerd

(+ beroep)

27/07/2017 Deputatie Oost-Vlaanderen verleent de milieuvergunning, tegen het negatiefadvies van de Provinciale Milieuvergunningscommissie (en tegen het advies van de gemeente Zomergem) in. Toegekend

 

Geweigerd

(+ beroep)

08/09/2017 Het buurtcomité gaat in beroep tegen de verleende milieuvergunning bij Minister Schauvlieghe. Toegekend

(+ beroep)

 

Geweigerd

(+ beroep)

september 2017 Ook de gemeente Zomergem gaat in beroep tegen de verleende milieuvergunning bij Minister Schauvlieghe. Toegekend

(+ beroep)

 

Geweigerd

(+ beroep)

9/11/2017 Deputatie Oost-Vlaanderen verleent in beroep de stedenbouwkundige vergunning, tegen het negatief advies van de Provinciale stedenbouwkundige ambtenaar in. Men maakt dus de weigering van de gemeente Zomergem hiermee ongedaan. Toegekend

(+ beroep)

 

Toegekend
14/12/2017 Inzake het dossier van de milieuvergunning: Gerechtsdeurwaarder M. stelt vast dat de percelen waarop de kippenstal moet komen, effectief overstroomd zijn (en dit voor een langere periode). Analyse van het gebied wijst uit dat het hier om een laaggelegen, overstromingsgevoelig gebied gaat. Toegekend

(+ beroep)

 

Toegekend
28/12/2017 Gemeente Zomergem gaat in beroep tegen de verleende stedenbouwkundige vergunning bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Toegekend

(+ beroep)

 

Toegekend

(+ beroep)

05/01/2018 Het buurtcomité gaat in beroep tegen de verleende stedenbouwkundige vergunningbij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Toegekend

(+ beroep)

 

Toegekend

(+ beroep)

16/01/2018 Inzake het dossier van de milieuvergunning: Dienst Integraal Waterbeleid van de Provincie Oost-Vlaanderen verleent een onvolledig en misleidend advies aan het Departement Omgeving mbt. de watertoets en de watergevoeligheid van de bewuste percelen. Hierin wordt de vastgestelde overstroming van de percelen onterecht afgedaan als een gevolg van niet onderhouden grachten. Toegekend

(+ beroep)

 

Toegekend

(+ beroep)

29/01/2018 Minister Schauvlieghe verwerpt het beroepvan zowel het buurtcomité als de gemeente en bevestigt de milieuvergunning. Toegekend

(+ beroep)

 

Toegekend

(+ beroep)

04/04/2018 Gemeente Zomergem en het buurtcomité gaan in beroep bij de Raad van State tegen de verleende milieuvergunning. Toegekend

(+ beroep)

 

Toegekend

(+ beroep)

21/11/2018 De graafwerken worden gestart. Desondanks is er nog geen uitspraak in de twee beroepsdossiers bij de Raad van State tegen de verleende milieuvergunning en bij  de Raad voor Vergunningsbetwistingen tegen de stedenbouwkundige vergunning – beide procedures lopen nog. Toegekend

(+ beroep)

 

Toegekend

(+ beroep)

 

Constructiewerken starten?

Beste buurtbewoners, vrienden, sympathisanten,

 

Het ziet er naar uit dat Mr. Werbrouck binnenkort zal starten met de constructie van zijn kippenfabriek op het mooie stuk weiland/akkerland in de Spinhoutstraat.

Althans we vermoeden dit omdat er de afgelopen dagen dikwijls mensen rondliepen op het stuk om alles te bekijken, soms in het gezelschap van Mr. Werbrouck zelf, soms alleen.

Ondanks het feit dat er nog verschillende beroepen lopen tegen zijn vestiging, mag hij in principe toch starten omdat geen enkel van deze beroepen opschortend is.

We hebben dit te danken aan het kortzichtige milieubeleid van Minister Joke Schauvliege en de incompetentie van de gedeputeerden bij de provincie.

Hoe groot moet een “open ruimte” zijn Joke vooraleer je het als een open ruimte wil bestempelen? Is meer dan 150 hectaren niet groot genoeg? Je offert ons prachtig landschap op aan een industrie (want laten we dit a.u.b. geen landbouw noemen) zonder toekomst op lange termijn. En wat dan? Het doet pijn u te horen zeggen dat er subsidies komen voor het verwijderen van beton, terwijl u hier toestemming geeft voor een voetbalveld beton in een onaangeroerd open landschap. En dan wordt verwacht van de burger dat hij dit beleid begrijpt.

Ook de provincie Oost-Vlaanderen die bij de gratie van een aantal pionnen gretig deze projecten goedkeurt tegen alle negatieve adviezen in. In jullie beleidsverklaring nemen jullie gretig woorden in de mond als behoud van open ruimte, duurzaamheid, korte keten om dan projecten goed te keuren die haaks staan op deze ideeën. Begrijpen wie begrijpen kan.

Als burger vind ik dergelijke praktijken afstotelijk en beledigend voor alle burgers. Het valt me op dat in deze verkiezingsstrijd alle partijen groener dan groen willen zijn. Men spreekt gretig over behoudt van open ruimte, behoudt van kleine landschapselementen, betonstop, klimaatdoelstellingen, trage wegen, duurzaamheid en korte keten. Maar in de praktijk komt het erop neer dat niemand deze ramp voor de buurt, het landschap en het milieu kan tegenhouden. Een historisch landschap met oude knotwilgen en een oude poel zal onherroepelijk verwoest worden. We kunnen dit enkel een grote schande noemen voor het politiek beleid in Vlaanderen.

 

Een woedende Zomergemnaar/Lievegemnaar.

 

 

Kan het ook anders?

Er verdwijnen 300 boeren per dag in de Europese Unie, aldus MO*. Dat zijn er voor Vlaanderen zo een 1.3 per dag of 9 boeren per week. Een schrijnend verhaal: we verliezen wat ooit onze trots was: ons rijke, gediversifieerde landbouwlandschap. Hoe is het ooit zover kunnen komen?

Eén en ander is te verklaren door het feit dat onze landbouwers “prijsnemers” in plaats van “prijszetters” zijn: ze zijn voor hun grondstoffen (bemesting, zaai- en plantgoed, pesticiden, …) afhankelijk van grote multinationals, die door hun schaalgrootte de prijs bepalen. Ook aan de andere kant van het spectrum zijn onze boeren prijsnemers: ze zien zich genoodzaakt om hun producten te verkopen aan grote distributeurs en warenhuizen, opnieuw vaak multinationals die de prijs bepalen. Met handen en voeten gebonden dus aan de prijs die door anderen wordt bepaald, niet langer eigenaar van hun eigen product. Tussen hamer en aambeeld.

Een stilaan dodelijke cocktail: instinctief lijkt de enige manier om uit deze situatie te geraken schaalvergroting en export. Paradoxaal genoeg maakt zo’n aanpak het allemaal nog erger. Niet alleen kunnen enkel de meer kapitaalkrachtige boeren zich een schaalvergroting permitteren, het is ook een strategie van “meer van hetzelfde”: door export wordt een landbouwer ironisch genoeg nóg afhankelijker van de internationale marktprijzen, en dus nóg meer prijsnemer dan prijszetter.

Kan het ook anders? Zo’n honderd jaar geleden had de gemiddelde landbouwer een pak meer controle over zijn productieproces: volledig lokale productie en consumptie, waardoor de landbouwer prijszetter was in plaats van prijsnemer. Een duurzaam systeem zou u denken, maar bedenk dat – voor u uit pure nostalgie en romantiek “terug naar vroeger” gaat schreeuwen – de gemiddelde boer in die periode ook straatarm was. Het was de tijd van grote onzekerheid: een veelbelovende oogst kon in een paar dagen tijd teloor gaan door plagen en ziektes, of door ongunstige weersomstandigheden. De landbouwer was dan wel prijszetter, soms was er eenvoudigweg niets om prijs van te zetten. Controle over de prijs, maar een marionet in het productieproces. De opkomst van mechanisatie en nieuwe landbouwtechnieken, maar vooral ook van gewasbeschermingsmiddelen en pesticiden, luidde een volkomen nieuw tijdperk in: de landbouwer kreeg zowel controle over de prijs als over het productieproces. Het startschot voor een duurzame landbouw hoor ik u denken, maar niets was minder waar.

Want wat is de eerste reflex van een mens in dergelijke omstandigheden: juist, gaan voor méér. Méér aardappelen, grotere bieten, … Een perfect logische reactie, geef hen eens ongelijk. Darwin noemde het al “survival of the fittest”, het zit in ons DNA ingebakken. Wat jammer genoeg niet in ons DNA zit, is de capaciteit om zomaar te kunnen inschatten wat precies “the fittest” is… Is het meer en groter? Of is het duurzamer? De geschiedenis, doorvlochten van failliete varkensboeren en over de kop gegane landbouwbedrijven, leert ons dat het alvast niet het eerste is.

Want hoezeer de komst van pesticiden en andere productieverhogende middelen ook een kans was om de landbouw te verduurzamen, hoe sterker het in werkelijkheid de start van de dodelijke wurggreep inluidde waar onze landbouw heden ten dage in is verstrengeld. Meer opbrengst betekende dat de boer niet langer al zijn producten lokaal kon slijten – hij had hier distributeurs voor nodig. Weg controle over de prijszetting. Meer opbrengst betekende ook de nood aan meer grondstoffen – ook daar de controle kwijt. Het gevolg kent u ondertussen.

Kan het ook anders? Een sterk punt van de lokale landbouw van pakweg honderd jaar geleden was zonder twijfel de lokale productie en verkoop, waardoor de boer prijszetter van zijn eigen producten bleef. En het probleem van de marionet in een productieproces van al dan niet volledig mislukte oogsten is ondertussen sterk gereduceerd. De huidige landbouwtechnologie biedt onze boeren, in tegenstelling tot honderd jaar geleden, een pak meer zekerheid wat betreft het succes van hun productieproces. Een aantal lokaal producerende en verkopende boeren toont alvast dat het kan: lokale, seizoensgebonden landbouw die zorgt voor een veerkrachtig, duurzaam landbouwbedrijf.

Zijn we  al zover op schaal Vlaanderen? Absoluut niet. Dergelijke transitie vraagt een landbouwbeleid met visie en durf, waarbij de sterke punten, het grondgebonden en lokale karakter van onze landbouw, worden versterkt, bijvoorbeeld door voluit in te zetten op lokale productie en nichemarkten in plaats van op massaproductie en export. Een landbouwbeleid dat zich richt op het langetermijnswelzijn van onze boeren, niet op het geldgewin van een aantal multinationals en grote spelers. Gaan voor grondgebonden, korte ketenlandbouw in plaats van voor agro-industrie: een landbouwbeleid waar zowel boer als burger beter van wordt.

Zo wordt iets wat vaak wordt afgedaan als “groene praat” of “nostalgisch gezwets” een verhaal dat elke politieke partij nauw aan het hart zou moeten liggen: het versterken van de eigen economie en het verduurzamen van de eigen maatschappij, met oog voor het algemeen welzijn op lange termijn.

Terug naar vroeger? Verre van, maar laat ons toch ook het kind niet met het badwater weggooien.

* MO* 127, Lente 2018, P309696, p. 48-52.